‘Isolatiecowboys’ in de markt

De energietransitie is in volle gang en gemeenten zetten alles op alles om inwoners te helpen bij het isoleren van hun woningen. Maar de grote vraag naar isolatie trekt helaas ook partijen aan die het minder nauw nemen met de regels. Van misleidende e-mails onder de vlag van de gemeente tot partijen die onrealistische beloftes doen over garanties en subsidies. Hoe voorkom je als beleidsmedewerker dat ruis en verwarring gemeentelijke verduurzamingsdoelen overschaduwen? 

Onlangs waarschuwde de gemeente Haarlem nog voor partijen die ongevraagd bij inwoners aanklopten en ten onrechte beweerden namens de gemeente te handelen of ‘direct de subsidie te regelen’. Het is een trend die in heel Nederland de kop opsteekt. 

Voor gemeenten is dit een lastige situatie. Het probleem is namelijk niet alleen dat er misleidende marketing wordt gevoerd; de wildgroei aan onervaren aanbieders zorgt voor grote ruis en verwarring bij de inwoner. En dat schaadt uiteindelijk het vertrouwen in de lokale energietransitie. 

De risico’s voor de inwoner: waar gaat het mis? 

De duurzaamheidssector is momenteel een grotendeels onbeschermde markt. Iedereen kan vandaag een isolatiebedrijf starten, zonder dat er direct strikte regelgeving of diploma-eisen aan verbonden zijn. Dit gebrek aan drempels zorgt voor een aantal hardnekkige risico’s die inwoners rechtstreeks raken:

• Ruis over subsidies en voorwaarden: ‘Cowboys’ beloven vaak gouden bergen of beweren dat isolatie ‘gratis’ is via gemeentelijke regelingen. In de praktijk blijven inwoners achter met verwarring over de daadwerkelijke voorwaarden van de ISDE-subsidie of lokale budgetten, of vallen ze buiten de boot omdat het werk niet aan de kwaliteitseisen voldoet.
• Garanties die verdampen: Veel nieuwe partijen schermen met garanties van 15 tot wel 35 jaar. Echter, door de hoge volatiliteit in de markt gaan veel kleine BV’s binnen een paar jaar failliet — of starten ze door onder een andere naam. De inwoner blijft bij schade of gebreken met lege handen achter.
• Het ‘WC-eend-advies’: Bedrijven met een zeer beperkt aanbod adviseren inwoners vaak selectief. Een partij die alleen spouwmuurisolatie aanbiedt, zal dat adviseren, ook als de woning daar eigenlijk niet geschikt voor is of als vloerisolatie prioriteit zou moeten hebben. Dit gebrek aan onafhankelijk en integraal advies leidt tot ineffectieve maatregelen.
• Kwaliteit en veiligheid: Het ontbreken van formele certificering van ‘cowboys’ leidt soms tot ronduit gevaarlijke situaties of bouwtechnische schade (zoals vochtproblemen door verkeerd aangebrachte spouwmuurisolatie).
  
  

Hoe wapen je inwoners tegen cowboys?

Als beleidsmedewerker kun je actief sturen op het verminderen van de verwarring en het beschermen van je inwoners:

1. Schep absolute duidelijkheid over partners: Communiceer op de gemeentepagina’s en via het energieloket kraakhelder wie de officiële samenwerkingspartners zijn. Vermeld expliciet dat de gemeente nooit zomaar partijen ongevraagd langs de deuren stuurt of via koude acquisitie laat mailen.
2. Stuur op onafhankelijke kwaliteitslabels: Wijs inwoners actief op het belang van certificeringen (zoals Venin of SKG-IKOB). Maak kwaliteitslabels en onafhankelijke checks een harde voorwaarde binnen de gemeentelijke stimuleringsregelingen.
3. Zorg voor integraal, onafhankelijk advies: Voorkom het ‘WC-eend’-scenario. Door inwoners eerst een onafhankelijke energieadviseur of het gemeentelijk energieloket te laten raadplegen, krijgen zij een objectief beeld van wat hun woning écht nodig heeft, voordat er een isolatiebedrijf over de vloer komt.
4. Faciliteer een meldpunt: Richt een centraal meldpunt in waar inwoners twijfelachtige praktijken kunnen melden. Dit geeft de gemeente munitie om direct juridische stappen te ondernemen (zoals Haarlem deed) of waarschuwingen uit te sturen.
   
   

Energietransitie is een gezamenlijke kwestie

Hoewel de term ‘isolatiecowboys’ snel valt, is nuance hier op zijn plaats. Het overgrote deel van de isolatiebedrijven in Nederland werkt keihard om woningen kwalitatief en vakkundig te verduurzamen. Zelfs de bedrijven die marketingtechnisch soms de grens opzoeken, dragen onderaan de streep wel bij aan de isolatieopgave. Het doel van de inwoner is immers goed: verduurzamen.

Conclusie: regie houden op betrouwbaarheid

De energietransitie versnellen kan alleen als de basis — het vertrouwen van de burger — solide is. Door als gemeente de regie te pakken op onafhankelijke informatievoorziening en streng te selecteren op gecertificeerde, stabiele marktpartijen, filter je de ruis eruit. Zo zorgen we samen dat de verduurzamingsslag kwalitatief, veilig en transparant verloopt.