Het aantal Nederlandse huishoudens dat moeite heeft om de energierekening te betalen blijft alarmerend hoog. Uit recente cijfers van het CBS en TNO, waar de NOS over berichtte, blijkt dat circa 6 procent van alle Nederlandse huishoudens — ruim 503.000 gezinnen — kampt met energiearmoede. Er zijn de afgelopen jaren flinke stappen gezet in woningisolatie. Toch is de daling van het aantal kwetsbare huishoudens gestagneerd. Zorgwekkender is dat de betaalproblemen binnen deze groep verergeren.
Betaalbaarheidskloof wordt dieper
Waar het totale aantal energiearme huishoudens stabiliseert, neemt de financiële nood per huishouden toe. De gemiddelde ‘betaalbaarheidskloof’ — het bedrag dat een energiearm gezin jaarlijks tekortkomt om in de basisbehoefte aan warmte en stroom te voorzien — steeg van € 577 naar € 624 per jaar.
Deze verslechtering wordt veroorzaakt door de stijging van vaste leveringskosten voor gas en elektriciteit en het wegvallen van compensatieregelingen, zoals de energietoeslag en het prijsplafond. Energiearme huishoudens geven gemiddeld 12% van hun inkomen uit aan energie, vergeleken met 5% landelijk. Het probleem beperkt zich bovendien niet langer tot de sociale huursector; ook bij laagopgeleide huiseigenaren en in grensregio’s neemt de financiële druk toe.
Van generiek beleid naar maatwerk op wijkniveau
Gedragsaanpassingen, zoals het lager zetten van de thermostaat, hebben hun grens bereikt. De huishoudens die vastzitten in energiearmoede wonen vaker in slecht geïsoleerde panden. Generieke subsidies bieden een tijdelijk vangnet, maar lossen de ongezonde huisvesting en de hoge vaste lasten niet op.
Om energiearmoede structureel aan te pakken is een wijk- en gebouwspecifieke strategie noodzakelijk. Wethouders, corporaties en projectmanagers hebben niet altijd scherp waar verduurzaming de hoogste impact oplevert en hoe dit samenhangt met de aanpak van (energie)armoede.
Naast precisie telt snelheid. Direct inzetbare acties binnen NIP-programma’s zorgen dat gemeenten met minder vertraging schakelen. Zo identificeren we steeds slimmer welke huishoudens hulp nodig hebben en welke isolatie helpt besparen.
Meer weten over de aanpak energiearmoede?