Ambitieuze plannen slimme meters: zijn ze haalbaar?

• Analoge meters (draaischijf): ouderwets, zonder digitale uitlezing of communicatie.
• Digitale meters: tonen het verbruik op een display, maar hebben geen communicatiefunctie.
• Slimme meters: digitale meters met communicatiemogelijkheden die verbruiksdata automatisch via een GPRS-, 2G-, of 4G-verbinding doorsturen naar de netbeheerder.

Hoewel alle slimme meters digitaal zijn, zijn niet alle digitale meters slim. Het verschil zit in de mogelijkheid om op afstand data te verzenden. Juist die functie is cruciaal bij een energienetwerk waarin vraag en aanbod continu veranderen.

Het doel is daarom een overstap naar slimme meters die real-time inzicht bieden in verbruik en opwekking. Alleen zo kunnen we slimmer sturen op piekbelasting, netcongestie en dynamische tarieven.

Hobbels in de uitvoering
De grootste uitdaging is de schaal en snelheid van vervanging. Netbeheerders moeten voor 2029 niet alleen miljoenen oude draaischijfmeters vervangen, maar ook circa 2,2 miljoen slimme meters die via verouderde netwerken (zoals 2G/GPRS) communiceren. Providers zoals KPN en Vodafone hebben aangegeven hun oude GSM-netwerken in 2029 uit te faseren.

De belangrijkste knelpunten?

• Netwerkvariatie en stabiliteit. Slimme meters gebruiken verschillende protocollen (CDMA, GPRS, LTE-M). Niet elk netwerk is even stabiel of toekomstbestendig.
• Tekort aan installateurs. Voor de vervanging van 700.000 meters per jaar zijn honderden extra monteurs nodig, maar die zijn er nu nog niet.
• Consumentenacceptatie. Sommige consumenten zijn terughoudend door privacy- en techniekzorgen.
• Versnipperde infrastructuur. Netbeheerders kozen verschillende routes. Alliander en Stedin gebruikten UtilityConnect (CDMA), maar moesten na het verlies van hun licentie versneld overstappen op LTE-M, met extra kosten en vertraging. Andere beheerders kozen voor de publieke 2G/GPRS-netwerken van KPN of Vodafone, die uiterlijk in 2029 verdwijnen. Dit gefragmenteerd landschap maakt de uitrol complexer, duurder en trager.

De slimme meter is onmisbaar voor een toekomstbestendig energienet, maar de combinatie van technische obstakels, tekort aan vakmensen en uiteenlopende keuzes in infrastructuur maakt de doelstelling voor 2029 uiterst onzeker. Ambitie en noodzaak zijn duidelijk, maar zonder versnelling en betere coördinatie dreigt het plan onhaalbaar te blijven.

Samen de verduurzaming versnellen? Mail Gijs-Jan via g.groeneveld@sobolt.com