De RVO publiceerde onlangs de resultaten en een uitgebreide analyse van de eerste 2 tranches van de Specifieke Uitkeringsregeling Lokale Aanpak Isolatie. Wat werkt in de praktijk wel, en wat kost juist extra opstarttijd? De belangrijkste geleerde lessen op een rij om als gemeente sneller meters te maken met energiearmoede en verduurzaming.
Met de SpUk LAI hebben gemeenten een krachtig middel in handen om slecht geïsoleerde woningen met een lage WOZ-waarde aan te pakken. Inmiddels heeft 100% van de Nederlandse gemeenten in ten minste één van de tranches een bijdrage ontvangen. Maar hoe vertalen die plannen zich naar daadwerkelijke voortgang in de wijk? Uit de monitoringsdata (stand begin 2025) komen een aantal heldere succesfactoren en uitdagingen naar voren.
1. Inwoners bereiken: Ga langs de deuren
Hoewel drukwerk (zoals brieven en flyers) en websites door de meeste gemeenten het vaakst worden ingezet om bewoners te informeren, loont een actievere benadering. Gemeenten die kiezen voor een gerichte huis-aan-huis aanpak boeken gemiddeld sneller voortgang (13%) dan gemeenten die dit niet doen (10%). Ook het aandeel gemeenten dat échte topscores haalt (meer dan 50% van de doelstelling gerealiseerd), ligt bij de huis-aan-huis aanpak ruim drie keer zo hoog.
2. Samenwerken met energiecoöperaties loont
De keuze voor de juiste uitvoeringspartner is cruciaal voor de snelheid. Gemeenten die intensief samenwerken met lokale energiecoöperaties om de doelgroep te bereiken, lopen gemiddeld het verst voorop qua voortgang (15%). Wordt de uitvoering verdeeld over een complex web van te veel interne en externe partijen zonder duidelijke regie? Dan is de groep gemeenten die nog helemaal niet is gestart het grootst. Hou de lijnen dus kort en benut de lokale verankering van coöperaties.
3. Regionale samenwerking heeft tijd nodig
Iets meer dan de helft van de gemeenten werkt in de tweede tranche regionaal samen. Opvallend is dat samenwerkende gemeenten gemiddeld iets minder ver zijn met de daadwerkelijke realisatie dan gemeenten die het alleen doen. De verklaring? Het juridisch en organisatorisch inrichten van een nieuw samenwerkingsverband kost simpelweg tijd.
Dat samenwerking wél werkt op de lange termijn, bewijzen regio’s als Oost-Groningen (39% voortgang) en de Bollenstreek (33% voortgang). Het geheim hierachter is dat deze netwerken vaak al bestonden vóór de SpUk LAI, waardoor zij direct konden doorpakken.
4. Bied gerichte ondersteuning (en ontzorging)
Een kleine groep gemeenten kiest ervoor om geen specifieke ondersteuning (zoals energieadvies of hulp bij subsidieaanvragen) aan te bieden onder de SpUk LAI. De data laat zien dat deze groep aanzienlijk achterblijft qua voortgang. De doelgroep van deze regeling heeft juist behoefte aan sturing. Daarnaast valt op dat ruim 94% van de gemeenten inmiddels ook de Doe-Het-Zelf (DHZ)-bijdrage heeft aangevraagd (vaak via vouchers of subsidieregelingen), waarmee een extra drempel voor actieve bewoners wordt weggenomen.
Van papier naar de praktijk
Het rapport sluit af met een belangrijke nuance: papier is geduldig. Uit een vergelijking met bredere monitoringsdata (LWIB) blijkt dat bijna de helft van de gemeenten in de praktijk andere, flexibelere keuzes maakt dan vooraf in de SpUk-aanvraag is opgeschreven.
Wat betekent dit voor jouw gemeente? Focus op een actieve benadering aan de voordeur, zoek de samenwerking op met partijen die al het vertrouwen in de wijk hebben (zoals de energiecoöperatie), en durf de menukaart voor de burger simpel te houden.
Wil je weten hoe data en slimme software (zoals de tools van Sobolt) kunnen helpen om de SpUk LAI-doelgroep sneller in kaart te brengen en de huis-aan-huis aanpak efficiënter in te richten? Neem contact met ons op!