‘Een dag niet gemotied is een dag niet geleefd’, grapte Klaas Dijkhoff onlangs in de podcast Dijkhoff & Segers. De opmerking, gedaan in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen, raakt echter aan een opvallende ontwikkeling in de Haagse politiek: de explosieve groei van het aantal moties. Hoe verhouden die zich tot amendementen, en wat zegt dat over hoe politieke partijen in de praktijk omgaan met thema’s als de energietransitie?
De verkiezingsprogramma’s staan vol ambitieuze plannen voor woningisolatie, het tegengaan van energiearmoede en de warmtetransitie. Maar wie terugkijkt naar het daadwerkelijke stemgedrag in de Tweede Kamer, krijgt een realistischer beeld van hoe partijen zich op deze thema’s profileren. In de afgelopen jaren werden talloze moties en amendementen ingediend die direct of indirect betrekking hadden op de energietransitie. Daarbij valt één trend duidelijk op: de motie is bezig aan een opmars.
Waar Kamerleden vroeger vaker probeerden wetsvoorstellen te wijzigen via amendementen, lijken ze tegenwoordig liever een motie in te dienen. In 2022 lag de verhouding ongeveer op één amendement tegenover tien moties. Over de hele periode tot oktober 2025 is dat nog steeds één op vijf in het voordeel van de moties. Kamerleden gebruiken dit instrument dus steeds vaker om richting te geven aan beleid — én om zichtbaarheid te creëren, zeker in verkiezingstijd. Meedenken over de inhoud van wetgeving gebeurt nog altijd, maar relatief minder vaak. Misschien omdat het minder snel aandacht trekt?
Om die verschuiving goed te begrijpen, is het nuttig kort stil te staan bij het verschil tussen beide instrumenten.
Een motie is in essentie een politieke boodschap: een oproep aan de regering om iets te doen of te laten. Denk aan verzoeken voor extra middelen voor het Nationaal Isolatieprogramma of meer aandacht voor lage-inkomenshuishoudens. Moties zijn politiek belangrijk, maar juridisch niet bindend. Een minister kan ze naast zich neerleggen, al is dat politiek soms ongemakkelijk.
Een amendement daarentegen wijzigt een wet. Daarmee heeft het direct invloed op beleid en laat het zien welke partijen echt iets weten te veranderen. Niet alleen is het interessant wie vóór of tegen stemt, maar vooral welke partijen erin slagen hun wijzigingsvoorstellen aangenomen te krijgen.
Er valt dus iets te zeggen voor de stelling dat constructief meedenken over wetgeving uiteindelijk meer impact heeft dan het indienen van moties die vooral bedoeld zijn om een punt te maken. Toch lijkt de motie het politieke instrument van deze tijd: snel, zichtbaar en geschikt om richting te geven zonder al te veel wetstechnische complexiteit.
Bekijk hieronder een aantal moties en amendementen gerelateerd aan de energietransitie die de afgelopen jaren zijn ingediend:
Zelf de regie nemen? We delen graag onze lessen & valkuilen uit 100+ gemeentelijke projecten. Mail Gijs-Jan op g.groeneveld@sobolt.com